ADIYAMAN TÜRKÜLERİ

Kırık Havalar ( Türküler ) ve Uzun Havalar ( Gazel,Hoyrat,Maya ,Barak .)

a Uzun Havalar.

basılı kaynaklar yani kitaplara baktığımızda Adıyaman’da icra edilen barak ve arguvan ağzı ile ilgili çeşitli araştırmalar yapılmış olup yöredeki kaynak kişilerden ve kayıt altına alınmış bant ,plak vs den geniş araştırmalar yapılmadığından eksik bilglerle çeşitli kitaplarda ilgisiz anlatımlarala yöremizin barak ve arguvan havalarına yabancı olduğu yazılmıştır.

.oysa merhum cümbüş üstadı Şambayatlı Kör Memet barak ve arguvan ağzı ile kendisinin derlediği ve bazı eselerı ise kaynak kişisi olarak 40 adet eser seslendirmiştir .bu eserler içerinde ilginçtir bozlak eserler de okumuş ve yazmış olması yöremizin uzun hava eser kültürünün geçmişten gelen ve dilden dile aktarılmasında önem arz etmekte olduğunu gösterir.

günümüzdede barak ağzı eserler derlenmekte ve icra edilmektedir .Mehmet Aslan ( Oy Bremin ) Cahit Çiftçi ( Uyan Hasan Ağam ve Antebe Doğru ) ,latif Doğan ( 5 arkadaş ) Mehmet İmir( ibo nun ağıdı ) Nuri Büyükyolcu ( Al yazmalı küçük gelin ) Mahmut Özçifçi ( amana muhammedim ve kaçakçı hoyradı ) ilk etapta sayılan örneklerdir 3000 türkümüzün içerisinde onlarca örnek daha çıkarılabilir. bu tabloyu dikkatli incelediğimizde ise yöremizin barak ve arguvan havalarına pekte yabancı olmadığı bizzat içinde yaşayıp önemsendiğini görüyoruz ve elbette barak ve arguvan bizim yörenin dil özelliklerine yabancı ise de etkişemin de olmadğının söyleyemeyiz.arguvan ağzı Malatya ,barak ise Gaziantep öz kültürünün bir parçası olduğunuda kabullenmemiz lazım.

gazeller ise ülkemiz musiki kültüründe diğer yörelerde sık rastlanmayan ama ilimizde 600 eser ile birinci srada yer aldığının altını çizmek lazım .yöremizde daha önceki yazılarda isimlerin bol ca belirtiğimiz üstadlarımızın ses kayıtları ise halen derlenmeyi beklediği bazı eserlerimizin ise çeşitli yörelere kaydığı ve orada yakın zamanda kayıt altına alındığını görmekteyiz ( tükendi nakti ömrüm ) Rıfat Efendi eserinde olduğu gibi .yöremizde divan eserlerin yoğun okunduğu en çok yorumlayan ise Kirazın Oğlu Memet ( Merhum ) tarfından okunduğu .Haydar Efendi .Sait Hafız ,Kahtalı Mıçı ,Dellal Metin yakın zaman gazelhanlarıdır.diğer yorumcularımızda elbette divan ve gazel okumuştur. ama il dışında sanat icra eden ben Adıyamanlıyım diven sanatkarlarımızın albüm sanat çalışmalarında gazel ve divan eserlere rastlamak pekte mümkün değildir . o zaman sanat kariyerinde sıkıntı olduğunu söylemek yeride olur.çünkü kendi toprağının mahsulü yerine başka coğrafyadan beslenmek sanatsal kariyerine hiç bir katkı sunmayacağını hatırlatmak yanlışın nerede ? nasıl yapıldığını açık lamak zorundayım. yakın zamanda bu tür bir kaç albümün çıktığının da yeri gelmişken belirtelim Kahtalı Mıçı nın Adıyaman Divan & Edi besse albümü bolca gazel ve divan eserden oluştuğunu yerel sazlarla eserlerin otantik yapına uygun bir formatta hazırlandığını ve en ilginç yönü ise eskiden albümlerin finansların firmalar karşılarken bu defa sanatçımızın hem memleketine bir vefa borcu olarak .hemde yerel sanat ürünlerinin yaşatılmasına katkı sunmak için emek ve çaba harcayan sn Kahtalı Mıçı üstadımıza minnet ve şüranlarımızı sunarım.

b- Kırık Havalar

kırık hava dediğimiz ritmik türkülerde yina çok iyi gelişmekte özellikle besni ilçemizde yaygınlaşan çeşitli müzik gurupları Yan Bağlama ve Şirvani tarzında bir akımla onlarca türkü üretmekte ve yörenin musiki yapısına ayrı bir renk katmaktadır.özel tv lerde ve düğünlerde saatlerce sürebilen bu türkü akımınında ilk lerinden değerli sanatçı Latif Doğanın öncülük ettiğin unutmamak lazım . bir çok ortamda ben ekmeğimi düğün sanatçılığından kazanıyorum çünkü oralarda bu işi öğrendim demiş olması sanatçımızın mütevazi ve haklı şöhretini bir kez daha yenilemiş oluyor.elbette sanat icra ederken alan çok önemli festival, açık halk konseri ,tv proğramının yanı sıra düğünlerde müziğin icra edildiği yerdir.günümüzde sesli iletişim araçlarından plak , kaset, cd fazla ilgi göremezken bu tür yukarıda anlatmış olduğum yerlerde seslendirilen türküler dinleyici ile birebir iletişim kurmaktadır.

günümüzde birde cafe sanat kültürü oluşmuş memleketimizde her sokakta üç beş cafe mutlaka vardır.burada müzik icrası ise hangi kritere göre belirlendiğini araştırmadım ve bazen halkın rahatsız olabileceği ölçüde ses tonunu biz adına ses desibeli deriz çokaklara taşan müziği duymak mümkün.orada sanat icra eden sanatkarlarımız ise sanat kariyerinde çok iyi profili olan eser üretebilen ülkemiz müziğinde albümleri ile bende varım diyebilecek seslerde var örnek verecek olursam Aziz Taştan,Hüseyin Ekinci ve Ali Sizer gibi severek dinlediğim isimlerdir .bunun yanında yetişmekte olan bir çok ses te var diyebilirim. o zaman bu sanat aktarım türünede katılmamız gerekir .eskiden sineme salonlarında seyirciye sahne yapıldığını gören kişiler olarak cafe sahnesi ise sanat icra etmekte o günlerden daha lüks diyebilirim .

UZUN HAVALAR

 

BÜLBÜLÜN KONDUĞU DİKENLİ DALDIR

KAYNAK KİŞİ ; ABDURRAHMAN FİLİK

 

Bülbülün konduğu dikenli daldır

onun için göğsü al kızıl kandır

bakma benim sana yandığıma

beni sana kul eden yaradandır

 

bülbülün çektigi cevri çileler

bülbül güle hasret nerden bileler

söylesem derdimi bana gülerler

beni sana kul eden yüce mevladır.

 

GÖZLERİN CEYLANA BENZER

KAYNAK KİŞİ : DELİKANLI MEHMET MİHMAT

 

Gözlerin ceylana benzer

kayların tığı kemen

kirpiklerin ok atar

gamzelerin deldiği bağrımı

 

o yarın meclisinde

kadehleri ruş ederdik bir zaman

hallarim oldu pek yaman

gülüm aman aman.

 

KAÇAKÇI HOYRADI

KAYNAK KİŞİ ; MAHMUT ÖZÇİFTÇİ

Kilis antep arasında pusu var

yine tüfekler patlamış barut sisi var

başçavuş geliyor bir mangası var

amana yavrum amana ,yadel muhammedim amana

bizim evden ölü çıksa anamdan başka kimene.

 

hududun kapısı sırat köprüsü

kaçakçılık derler ömür törpüsü

bir parçacık kuru ekmek bunun hepisi

amana yavrum amana ,yadel muhammedim amana

bizim evden ölü çıksa anamdan başka kimene.

 

bu yol şehin beyi nahsanı yedi

nice koç yiğitler gitti geri dönmedi

anaların ciğerindi yanan ataş sönmedi

amana yavrum amana ,yadel muhammedim amana

bizim evden ölü çıksa anamdan başka kimene.

 

İBONUN AĞIDI

KAYNAK KİŞİ ; MEHMET İMİR

 

Barak ellerinden kara haber var

ibo’m mahpusta ölmüş diyorlar

zabitler getirmiş kanlı mintanı

eyvah yavrum benim başıma

küller yavrum benim başıma .

 

dünya gözü ile bir kere görsem

ibomun yüzüne yüzümü sürsem

mezarı nerede bir bilebilsem

eyvah yavrum benim başıma

küller yavrum benim başıma

Bu Haberi Gördünmü!

ADIYAMAN SEVDASİ -1

Her ne kadar hisn-i mansur da desek semsur da desek dogdugümüş yerdir güzel memleketimiz .doğal …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir